Badanie PET w onkologii – co to jest?

PET jest nowoczesnym badaniem obrazowym, które odgrywa istotną rolę we współczesnej diagnostyce medycznej, szczególnie w onkologii. Metoda ta pozwala na ocenę procesów metabolicznych zachodzących w organizmie, co umożliwia wczesne wykrywanie zmian chorobowych. Dzięki zastosowaniu substancji znakowanych izotopami promieniotwórczymi, badanie PET dostarcza cennych informacji wspomagających rozpoznanie, ocenę zaawansowania choroby oraz monitorowanie skuteczności leczenia.

Badanie PET – co to jest?

PET (ang. Positron Emission Tomography), czyli pozytonowa tomografia emisyjna, to bezbolesne i nieinwazyjne badanie obrazowe struktur organizmu, pozwalające ocenić zachodzące w nim procesy metaboliczne. Do przeprowadzenia badania PET wykorzystuje się radioaktywny związek (znacznik) – najczęściej jest to analog glukozy FDG (fluorodeoksyglukoza), który zostaje podany pacjentowi dożylnie.

Z uwagi na fakt, że PET daje możliwość zdiagnozowania patologicznych struktur, badanie jest bardzo cennym narzędziem w wykrywaniu chorób nowotworowych – zarówno łagodnych jak i złośliwych. Komórki nowotworów złośliwych dzielą się szybciej i mają nieprawidłowy metabolizm – część z nich zużywa znacznie więcej glukozy niż komórki prawidłowe, dlatego, dzięki zastosowaniu znacznika możliwe jest zidentyfikowanie tkanek wykazujących podwyższony metabolizm glukozy. Badanie polega na wykrywaniu promieniowania emitowanego w trakcie badania w wyniku anihilacji pozytonów z rozpadu izotopowego znacznika analogu glukozy. Warto jednak zaznaczyć, że niektóre nowotwory złośliwe pozyskują energię przede wszystkim z aminokwasów, a więc w większym stopniu wykorzystują białka niż glukozę. Z tego powodu, badanie PET stosuje się do diagnozowania określonych typów nowotworów, zwłaszcza tych charakteryzujących się wysokim zużyciem glukozy (np. chłoniaków, raka płuca, nowotworów głowy i szyi) – tu metoda ta daje najbardziej wiarygodne wyniki.

Badanie PET bywa wykorzystywane również w diagnostyce chorób neurologicznych (np. padaczki lekoopornej), neurodegeneracyjnych (np. choroby Alzheimera) czy kardiologicznych (np. bywa pomocne w ocenie uszkodzeń mięśnia sercowego po zawale).

Badanie PET/CT w onkologii

Współczesne skanery PET to systemy PET/CT, czyli zintegrowane urządzenia łączące pozytonową tomografię emisyjną z nowoczesną tomografią komputerową wielorzędową. Takie rozwiązanie umożliwia jednoczesną ocenę aktywności metabolicznej tkanek oraz ich dokładnej anatomii. W rezultacie badanie jest bardziej precyzyjne, pozwala na dokładne określenie lokalizacji ognisk chorobowych oraz ograniczenie dawki promieniowania na jaką narażony jest pacjent. Połączenie obu technik znacząco zwiększa wartość diagnostyczną badania, szczególnie w onkologii. Badanie pozwala na:

• wykrycie lokalizacji pierwotnego ogniska choroby oraz zmian przerzutowych,
• różnicowanie zmian złośliwych z łagodnymi,
• określenie stopnia zaawansowania choroby,
• monitorowanie odpowiedzi organizmu na leczenie schorzenia nowotworowego,
• diagnozowanie nawrotu nowotworu,
• przeprowadzenie procedur medycznych pod kontrolą PET/CT (biopsje oraz planowanie pól dla radioterapii).

Badanie PET – przeciwwskazania

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do przeprowadzenia badania PET jest ciąża. Zaleca się zachować szczególną ostrożność w przypadku małych dzieci – procedurę przeprowadza się jedynie w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach.

Osoby z cukrzycą, przed planowanym badaniem PET powinny skontaktować się z lekarzem prowadzącym, ponieważ podwyższony poziom glukozy we krwi może stanowić przeciwwskazanie do wykonania badania. Kobiety karmiące piersią mogą poddać się badaniu, jednak po jego zakończeniu powinny wstrzymać się z karmieniem dziecka piersią przez 24 godziny. Po tym czasie zastosowany izotop ulega rozpadowi i zostaje usunięty z organizmu, dzięki czemu nie stanowi zagrożenia dla dziecka.

Badanie PET – na czym polega?

Badanie rozpoczyna się od podania dożylnie radioaktywnego związku. W tym czasie badany powinien być zrelaksowany Powinien leżeć i odpoczywać (ważne, aby w czasie kiedy radioznacznik rozprowadzany jest po ciele, pacjent nie mówił, nie czytał, nie ruszał się). Badanie przeprowadzane jest w specjalnym urządzeniu – cyklotronie. Skanowanie organizmu trwa około 20-40 minut; w trakcie procedury należy leżeć w bezruchu.

Jak wspomniano wcześniej, komórki nowotworowe wykazują zwiększoną aktywność metaboliczną, niektóre z nich pobierają więcej glukozy gromadząc znacznik, co jest widoczne w badaniu. Wynik badania opisywany jest przez lekarza radiologa.

Badanie PET – czy zawsze wykryje nowotwór złośliwy?

Badanie PET traktowane jest jako jedno z największych osiągnieć w diagnostyce nowotworów, ponieważ umożliwia wykrycie patologicznych komórek na długo przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby i wykrywa zmiany, które mogą być niewidoczne w innych badaniach obrazowych (tomografii komputerowej czy rezonansie magnetycznym). Jednocześnie warto zaznaczyć, że ujemny wynik badania, a więc brak ognisk wychwytu izotopu w organizmie, nie oznacza, że w organizmie nie rozwija się choroba nowotworowa. PET nie pozwala bowiem na całkowite wykluczenie obecności schorzenia onkologicznego – jak wspomniano wcześniej, badanie sprawdza się najlepiej w przypadku nowotworów, które uzyskują energię głównie z cyklu przemian glukozy.

Badanie PET – jak się przygotować?

Aby wynik badania był wiarygodny, bardzo ważne jest rzetelne przygotowanie się do procedury. Na dzień przed badaniem należy ograniczyć spożycie produktów zawierających węglowodany na rzecz produktów białkowych i tłuszczowych. Wskazane jest znaczne ograniczenie aktywności fizycznej. Niedozwolone jest spożywanie alkoholu, produktów zawierających kofeinę oraz żucie gumy. Należy unikać wychładzania organizmu.

Na badanie należy zgłosić się na czczo – na 6 godzin przed jego przeprowadzeniem można spożywać jedynie niegazowaną wodę. W dniu badania trzeba ubrać się w odzież zapewniającą ciepło i wygodę, pozbawioną metalowych elementów (guziki, zamki itp.).

Zalecenia po badaniu PET

Po przeprowadzeniu badania można od razu powrócić do codziennych aktywności. Należy przyjmować większą ilość płynów, aby jak najszybciej usunąć z organizmu radioaktywny znacznik.

Badanie PET – skutki uboczne

Badanie PET uznawane jest za stosunkowo bezpieczne, ale jak każda procedura medyczna wiąże się z pewnymi potencjalnymi skutkami ubocznymi, które występują rzadko i mają zazwyczaj łagodny charakter. Najczęściej są to krótkotrwałe dolegliwości w miejscu wkłucia wenflonu, takie jak ból lub niewielki krwiak. Bardzo rzadko obserwuje się reakcje alergiczne na podany znacznik. U części osób może pojawić się przemijające złe samopoczucie, np. nudności lub ból głowy (objawy te najczęściej wynikają z faktu bycia na czczo w trakcie badania). Badanie PET przeprowadzane jest w sposób kontrolowany, dlatego nie notuje się doniesień o potencjalnym ryzyku radiologicznym dla pacjentów.

Źródła:

1. Neuhoff-Murawska Joanna, PET – co to za badanie i po co lekarz Ci je zlecił?, dostęp: 13.12.2025.
2. Gośliński Jarosław, Pozytonowa Tomografia Emisyjna PET w onkologii, dostęp: 13.12.2025.
3. Wiercińska Magdalena, Badanie PET-CT (pozytonowa tomografia emisyjna), dostęp: 13.12.2025.
4. Kostecka Alicja, PET czy SPECT – które badanie, kiedy, dla kogo?, dostęp: 13.12.2025.