Cystoskopia w wykrywaniu nowotworów pęcherza moczowego

Cystoskopia to badanie wykorzystywane w diagnostyce chorób układu moczowego, pozwalające na bezpośrednią obserwację wnętrza pęcherza oraz cewki moczowej – dzięki użyciu cystoskopu, lekarz może szybko ocenić stan błony śluzowej narządów i wykryć ewentualne zmiany chorobowe. Badanie odgrywa ważną rolę w rozpoznawaniu wielu schorzeń urologicznych i stanowi istotny element nowoczesnej diagnostyki.

Cystoskopia – co to za badanie?

Cystoskopia to bardzo istotne, inwazyjne badanie związane między innymi z diagnostyką raka pęcherza moczowego. Choroba jest czwartym (pod względem częstości występowania) nowotworem złośliwym mężczyzn i dwunastym kobiet – zgodnie z danymi Krajowego Rejestru Nowotworów, każdego roku odnotowuje się około 7000 nowych przypadków nowotworu pęcherza.

Cystoskopia wykonywana jest przez urologa przy pomocy endoskopowego urządzenia o nazwie cystoskop. Jest on wyposażony w kamerę i źródło światła, dzięki czemu, lekarz ma możliwość oglądnięcia w czasie rzeczywistym wnętrza pęcherza moczowego w celu wykrycia zmian patologicznych w jego obrębie. Cała procedura trwa zaledwie kilka-kilkanaście minut.

Cystoskopia – wskazania

W przypadku podejrzenia chorób układu moczowego (nowotwory, kamica, gruźlica, uszkodzenie i śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego), USG jest (obok badań laboratoryjnych moczu) badaniem pierwszego wyboru, które ma jednak swoje ograniczenia. Bywa, że specjalista nie zawsze ma możliwość dokładnie ocenić kondycję błony śluzowej pęcherza czy wykryć małe lub wczesne zmiany. Dlatego cystoskopia jest zlecana wtedy, gdy USG nie daje jednoznacznego obrazu lub gdy (mimo prawidłowego wyniku USG) utrzymują się objawy budzące niepokój. Wskazania do wykonania cystoskopii to między innymi:

• krwiomocz (hematuria) niewidomego pochodzenia – zarówno widoczny gołym okiem (krwiomocz makroskopowy) jak i w badaniu ogólnym moczu (krwiomocz mikroskopowy);
• nawracające infekcje pęcherza moczowego;
• wrodzone wady cewki moczowej oraz pęcherza moczowego (np. moczowody dodatkowe, uchyłki pęcherza);
• objawy dyzuryczne niewiadomego pochodzenia (częstomocz, nagłe parcie na pęcherz, ból/pieczenie w trakcie oddawania moczu, nietrzymanie moczu, słaby strumień moczu itp.);
• ciała obce w pęcherzu moczowym;
• kontrola po leczeniu onkologicznym;
• ocena kondycji układu moczowego po zabiegach chirurgicznych.

Cystoskopia – przeciwwskazania

Przeciwwskazaniami do przeprowadzenia cystoskopii są:

• ostre stany zapalne pęcherza, cewki moczowej, gruczołu krokowego,
• znaczne powiększenie stercza,
• pęcherz moczowy niewielkich rozmiarów,
• urazowe uszkodzenie pęcherza i cewki,
• niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego.

Cystoskopia – przygotowania

Cystoskopia nie wymaga specjalnych przygotowań ze strony pacjenta. Przed badaniem należy powiadomić lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, głównie tych, które mają wpływ na krzepnięcie krwi. Bezpośrednio przed rozpoczęciem cystoskopii, pacjent powinien oddać mocz w toalecie.

Cystoskopia – przebieg

Badanie przeprowadzane jest w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. Przez odkażoną wcześniej cewkę moczową, urolog wprowadza żel o właściwościach poślizgowych i znieczulających oraz cystoskop bezpośrednio do pęcherza moczowego. W trakcie procedury, pęcherz pacjenta wypełniany jest płynem (jałową wodą lub solą fizjologiczną). Cystoskopia daje urologowi możliwość dokładnego obejrzenia struktur układu moczowego: cewki oraz pęcherza moczowego. Podczas procedury urolog ma możliwość pobrania materiału do badań histopatologicznych, a także przepłukania lub odessania zawartości pęcherza moczowego.

Po badaniu należy dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu – należy pić większą ilości płynów (minimum 2 litry na dobę). Lekarz zleca również przyjmowanie leków przeciwbakteryjnych.

Cystoskopia – powikłania

Cystoskopia jest badaniem bezpiecznym, które u większości osób przebiega bez powikłań, choć może wiązać się z niewielkim dyskomfortem lub przejściowymi dolegliwościami trwającymi 1-2 dni (parcie na mocz, niewielki ból brzucha czy nieznaczne pieczenie cewki moczowej). Poważne powikłania występują rzadko i należą do nich między innymi:

• przebicie cewki lub pęcherza moczowego,
• zwężenie cewki moczowej,
• zakażenie drób moczowych,
• zatrzymanie moczu,
• zaburzenia seksualne,
• zaburzenia mikcji.

W przypadku podejrzenia powyższych powikłań (np. gdy występuje gorączka, krwiomocz, problemy z oddawaniem moczu, silny ból brzucha, ostry ból przy oddawaniu moczu) należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Źródła:

1. Gośliński Jarosław, Rak pęcherza moczowego – objawy, diagnostyka, leczenie, dostęp: 27.12.2025.
   2. Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 im. prof. Stanisława Szyszko Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Cystoskopia, dostęp: 27.12.2025.
   3. Smoła Łukasz, Cystoskopia. Jak się przygotować do badania?, dostęp: 27.12.2025.