Test ureazowy – co to jest?

Test ureazowy jest jedną z podstawowych metod diagnozowania zakażenia Helicobacter pylori. Badanie polega na ocenie aktywności ureazy – enzymu produkowanego przez bakterie kolonizujące błonę śluzową żołądka. Wykonanie testu wiąże się z koniecznością przeprowadzenia endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego. Nie jest kosztowne, dodatkowo charakteryzuje go wysoka swoistość i możliwość szybkiego uzyskania wyniku.

Zakażenie Helicobacter pylori

Helicobacter pylori to Gram-ujemna, mikroaerofilna pałeczka. Bakteria zasiedla błonę śluzową żołądka w części przedodźwiernikowej. Wytwarza enzym o nazwie ureaza, który rozkładając mocznik do amoniaku i dwutlenku węgla, umożliwia bakterii przeżycie w kwaśnym środowisku. Patogen uszkadza komórki nabłonka błony śluzowej żołądka wywołując przewlekły stan zapalny – nieleczony zwiększa ryzyko pojawienia się groźnych schorzeń. Bakterię zalicza się do głównych przyczyn rozwoju:

• choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy,
• dyspepsji (stanu charakteryzującego się dolegliwościami trawiennymi wywołującymi dyskomfort związany z przyjmowaniem pokarmów),
• raka żołądka i dwunastnicy,
• chłoniaka typu MALT żołądka.

Zakażenie H. pylori jest powszechne, zwykle nie wywołuje żadnych objawów ani chorób (tylko u około 10-20% osób bakteria inicjuje rozwój schorzeń). W 1994 roku patogen został zakwalifikowany przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem działającą przy WHO jako czynnik rakotwórczy pierwszej kategorii. Świadczy to o dużej szkodliwości bakterii dla zdrowia, dlatego tak istotne jest wykonywanie procedur pozwalających wykryć jej obecność w przewodzie pokarmowym. Należą do nich:

• badania inwazyjne (wymagające wykonania endoskopii i pobrania wycinka tkanki): test ureazowy, badanie histopatologiczne wycinka z części odźwiernikowej żołądka, hodowla laboratoryjna;
• badania nieinwazyjne: mocznikowe testy oddechowe, test wykrywający antygeny H. pylori w kale, testy serologiczne (przeciwciała IgG przeciwko H.pylori w surowicy), badanie PCR wykrywające materiał genetyczny bakterii w próbce kału, pozwalające na ocenę czynników wirulencji oraz genów oporności na antybiotyki.

Test ureazowy – co to jest?

Test ureazowy RUT (ang. rapid urease test) lub CLO (ang. Campylobacter-like organism) to inwazyjne badanie pozwalające wykryć bakterię H. pylori na błonie śluzowej żołądka. Test wymaga przeprowadzenia gastroskopii i pobrania wycinków błony śluzowej. Materiał w dalszej kolejności zostaje umieszczony na specjalnej płytce – podłożu zawierającym wskaźnik pH. Jeśli w tkance znajdują się bakterie H. pylori, ich enzym – ureaza – rozkłada mocznik obecny w podłożu, co prowadzi do szybkiej zmiany odczynu (na zasadowy) i koloru.

Test ureazowy jest szybki, prosty i powszechnie stosowany w trakcie badania gastrologicznego. Jego czułość i swoistość jest wysoka i sięga 90-95%.

Test ureazowy dodatni – co oznacza?

Wynik dodatni testu ureazowego zwykle świadczy o zakażeniu bakterią H. pylori – w takiej sytuacji lekarz zleca leczenie eradykacyjne. Po zakończeniu terapii rekomendowane jest przeprowadzenie nieinwazyjnego testu kontrolnego.

W rzadkich przypadkach wynik testu ureazowego może być fałszywie dodatni. Zwykle związane to jest z obecnością bakterii H. heilmannii lub innych patogenów wytwarzających ureazę (np. Proteus mirabilis, Citrobacter freundii, Klebsiella pneumoniae, Enterobacter cloacae i Staphylococcus aureus).

Test ureazowy ujemny – co to znaczy?

Ujemny wynik testu ureazowego wskazuje, że w pobranym wycinku błony śluzowej nie wykryto H. pylori poprzez aktywność enzymu ureazy, co zazwyczaj sugeruje brak zakażenia. Należy jednak pamiętać, że w pewnych okolicznościach wynik bywa fałszywie ujemny – przyczyną takiej sytuacji może być:

• krew w żołądku;
• przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej, antybiotyków lub leków zobojętniających kwas żołądkowy;
• zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka;
• zbyt mała liczba bakterii w pobranym wycinku (tzw. wysepkowate rozmieszczenie zakażenia).

W takich przypadkach zaleca się powtórzenie diagnostyki innymi metodami lub pobranie dodatkowych wycinków w celu wykluczenia zakażenia.

Gastroskopia i test ureazowy – wskazania

Jak wspomniano wcześniej, do przeprowadzenia testu ureazowego konieczne jest wykonanie gastroskopii, a w jej trakcie – biopsji błony śluzowej żołądka. Diagnostyka jest szczególnie uzasadniona, gdy w obrazie błony śluzowej żołądka stwierdza się cechy przewlekłego zapalenia lub gdy podejrzewa się choroby związane z zakażeniem, takie jak np. chłoniak MALT (ang. mucosa associated lymphoid tissue lymphoma).

Badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz przeprowadzenie testu ureazowego zlecane jest między innymi osobom cierpiącym na chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy, zgłaszającym dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak np. jak bóle nadbrzusza, uczucie pełności, nudności czy zgaga.

Źródła:

1. Diagnostyka, Diagnostyka zakażenia – Helicobacter pylori, dostęp: 24.11.2025.
2. Gąsiorowska Anita, Rozpoznawanie i leczenie zakażenia Helicobacter pylori – rekomendacje Grupy Roboczej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii w pigułce, dostęp: 24.11.2025.
3. Gąsiorowska Anita, Rozpoznawanie i leczenie zakażenia Helicobacter pylori – rekomendacje Grupy Roboczej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii w pigułce, Lekarz POZ 5/2023 vol. 9.
4. Adrych Krystian (i in.), Diagnostyka zakażenia Helicobacter pylori, dostęp: 27.11.2025.
5. Bartniak Witold (i in.), Wytyczne Polskiego towarzystwa Gastroenterologii dotyczące diagnostyki i leczenia zakażenia Helicobacter pyroli, dostęp: 27.11.2025.